Här President,
Esou wéi den Artikel 80 vum Chambersreglement et virgesäit, bieden ech Iech, dës parlamentaresch Fro un de Minister fir Famille, Solidarités, Vivre ensemble et Accueil, Egalité des genres et diversité.
Esou wéi et am Koalitiounsaccord 2023–2028 verankert ass, baséiert d'Politik fir déi eeler Matbierger op enger positiver Konzeptioun vum 3. Alter, déi d'Fërderung vum intergenerationell Dialog, d'Bekämpfung vun der sozialer Isolatioun, d'Entwécklung vun neie Liewenskonzepter, d'Integratioun vun net-lëtzebuergesche Seniore souwéi d'Begleedung an d'Formatioun vun de Familljen an de Fachleit an de Mëttelpunkt stellt. D'Regierung huet sech dobäi kloer dozou verflicht, eng Begleet- a Betreiungspolitik ëmzesetzen, déi d'Autonomie an d'Dignitéit vun der eelere Persoun kompromësslos respektéiert. D'Joer 2025 an déi rezent Méint ware gezeechent duerch wichteg Reformen a gesetzlech Upassungen: d'Ëmsetzung vum Gesetz vum 23. August 2023 iwwer d'Qualitéit vun de Servicer fir eeler Leit, d'Aféiere vum ëffentleche Regëster infosenior.lu, d'Institutionaliséierung vum Conseil supérieur des personnes âgées (CSPA), d'Schafe vum Complement fir eeler Leit (COMPA) iwwer d'Gesetz vum 18. Juli 2025, de PAN fir d'Präventioun an d'Bekämpfung vun der Aarmut, souwéi d'Aarbechten un der Finaliséierung vum neien nationale Plan d'action « Bien vieillir » no enger breeder Consultatiounsphase.
Dës strukturéierend Moossnamen an déi lafend national Reflexioune weisen, wéi wichteg eng ganzheetlech, transversal a secteuriwwergräifend Politik fir eis Senioren ass. Virun dësem präzisen nationalen Hannergrond an den Ziler aus dem Regierungsprogramm wéilt ech de concernéierte Minister fir Famille, Solidarités, Vivre ensemble et Accueil, Egalité des genres et diversité gär follgend Froen zu de wesentleche Liewensberäicher vun den eelere Leit stellen:
1. Haltung vun der Regierung zur UN-Konventioun
- Wéi positionéiert sech d'Regierung, besonnesch de Familljeministère an Zesummenaarbecht mam Ausseministère, zu de Verhandlunge ronderëm eng rechtsverbindlech UN-Konventioun fir d'Rechter vun den eelere Leit?
- Wéi ginn de CSPA an déi lëtzebuergesch Zivilgesellschaft formell an dëse Positionéierung- a Verhandlungsprozess agebonnen?
2. Autonomie, rechtlech Handlungsfäegkeet a Wunnen
- Wéi wäit sinn d'Reflexiounen an d'Aarbechten zur Reform vum Schutz vu majeurs incapables virugeschratt, an ass virgesinn - ë. a. ënner Consultatioun vum CSPA -, e gesetzlecht Recht op assistéiert Entscheedungsfindung anzeféieren, fir datt eeler Leit mat kognitiven Aschränkungen oder Demenz hir eege Kontroll iwwer medezinesch a finanziell Entscheedungen sou laang wéi méiglech selwer behalen, amplaz op eng klassesch Entmëndegung oder strikt Tutelle zréckzegräifen?
- Wéi evaluéiert de Ministère d'Praxis vun de Kontrakter a Präisser zanter dem Lancement vun infosenior.lu, a wéi eng geziilt Moossname plangt d'Regierung am Aklang mat den Ziler vum PAN Pauvreté, fir souwuel d'Offer u betreitem Wunnen (z. B. Logements encadrés, PISL) wéi och de Schutz fir eeler Locatairen um private Marché virun héije Loyeren a Wunnengsnout ofzesécheren?
3. Persounezentréiert Betreiung an Ënnerstëtzung vun den Aidants informels
- Wéi fléissen d'Resultater aus der externer Evaluatioun vum Aktiounsplang « Maladies démentielles » an de finalen Text vum PAN « Bien vieillir » an?
- Wéi eng konkret psycho-sozial a finanziell Moossnamen si geplangt, fir déi familiär Fleegepartner (aidants informels) doheem gezielt z'entlaaschten, an ass virgesinn, d'Zouganksbedéngunge vu staatlech ënnerstëtzten Déngschter wéi der Garde de nuit « Nuetswaach » méi flexibel ze gestalten oder auszebauen?
4. Digitaliséierung an d'Recht op mënschleche Kontakt
- Plangt d'Regierung e verbindleche gesetzleche Kader fir en « Droit à l'accueil humain », fir souwuel ëffentlech Verwaltunge wéi och privat Grondversuerger (wéi Banken a Gesondheetsdéngschter) ze verflichten, physesch Schalteren an Telefonskontakter ouni Zousazkäschten oprechtzeerhalen?
- Wéi garantéiert d'Regierung, datt staatlech Plattformen an Datebanken (wéi infosenior.lu) ouni digital Barriären och analog fir Net-Internet-Notzer zougänglech bleiwen, an datt de verstäerkten Asaz vun Automatiséierungen oder KI-Systemer net zu enger schläichender Ausgrenzung vun eelere Leit féiert?
Här President, ech bieden Iech dës Froen, mat mengem déifste Respekt unzehuelen.